About

“Magische Vergelijkingen”

Wat kan de wiskunde ons nog meer bieden dan alleen stellingen, getallen en vergelijkingen?

Met zijn rationele ontwerpen maakt beeldend kunstenaar Han Lammers een vertaalslag van wiskundige vergelijkingen naar tastbare driedimensionale beelden, veelal uitgevoerd in zink.

Dit levert geometrisch, abstract werk op dat gekenmerkt wordt door concrete en zuivere vormen. In die zin voelt Lammers zich verwant aan het minimalisme en constructivisme. Omdat geometrische vormen de basis vormen van zijn werk, ontstaan er sculpturen waarbij iedere vorm van toeval en dus verrassing op voorhand uitgesloten is. Het werk van Lammers valt uiteen in massieve, gesloten vormen met een statisch karakter en meer open en vloeiende vormen met een dynamisch (en soms lyrisch) karakter.

Wiskunde als exacte wetenschap wordt veelal omschreven als rationeel en emotieloos. Kunst daarentegen associeert men met emotie en gevoelsexpressie. Vroeger wist men de wiskunde en kunst moeiteloos te combineren door gebruik te maken van hun aanvullende kwaliteiten. Voor Leonardo Da Vinci en Michelangelo waren kunst, techniek en architectuur onlosmakelijk met elkaar verbonden. Ontelbare kunstwerken zijn ontstaan met behulp van de stelling van Pythagoras, de reeks van Fibonacci, de Gulden Snede, het Pentagon en de uitwerking van het getal Pi. Denk bijvoorbeeld aan het iconische werk “de Vitriviusman” van Da Vinci.

Bij Lammers vind men voorbeelden van die wiskundige vergelijkingen terug in o.a. “Hamilton Vier in kubus”, de “Angled Square” serie en de Kubusvormige sculpturen.

Aanvankelijk stond in zijn kunstenaarschap het ambachtelijke maakproces centraal dat logisch voortkwam uit een geselecteerde wiskundige vergelijking. Inmiddels weet hij uit ervaring dat het eindresultaat voor de toeschouwer een bijzondere visuele verrassing in petto kan hebben en stuurt hij bewust aan op dit effect. Niet zelden zitten meerdere abstracte vormen in één beeld verscholen waardoor deze beelden vanuit verschillende standpunten, steeds wisselende perspectieven bieden. Hier raakt het werk van Lammers aan de zogenaamde Op Art stroming in de kunst. De optische illusies nodigen de toeschouwer uit tot het aangaan van een dynamische verhouding met zijn werken. Daarmee geeft hij een persoonlijk antwoord op de vraag wat wiskunde nog meer te bieden heeft behalve droge getallen, stellingen en vergelijkingen. Hij weet uit ervaring dat zijn formele en rationele kunst ook kan verleiden en ontroeren.

Dat Lammers in zijn kunstenaarschap wordt geïnspireerd door de wiskunde behoeft geen nader betoog. Ook zijn materiaalgebruik verraadt zijn voorkeur voor wetenschap en techniek. Hij werkt voor het overgrote deel met zink, geen verbazende keus als je weet dat het verwerken van zink en koper al meer dan 100 jaar door het geslacht Lammers wordt uitgeoefend. Zijn werk en kunst zijn dus stevig geworteld in een traditie van “Zinkwerkers pur sang”.

De meeste van zijn kunstwerken staan buiten in de natuur. De uitdrukking van de beelden verandert met de jaargetijden, omdat weersinvloeden hun uitwerking hebben op het patina (oxide laag van het zink). Het formele karakter van het werk wordt door de schaduwwerking en de lichtinval geaccentueerd, hierdoor staan de buitenbeelden van Lammers in een spannend contrast met de organische vormen van hun natuurlijke context.

CV

persoonlijk

1956 geboren in Heerde

werk/opleiding

1974 tot heden diverse vakopleidingen

vanaf 2012 autodidact kunstenaar, doet veel aan zelfstudie en volgt

tot heden de MIX academie

exposities

Voor exposities e.d. verwijs ik u naar de pagina Exposities   

   

Inspiratiebronnen:

Kunststromingen als minimalisme en constructivisme. Kunstenaars als Gabo, Lissitsky, Malevitsj en wat dichter bij huis Theo van Doesburg en Piet Mondriaan.

 

 

NAW gegevens:

Atelier/werkplaats gevestigd aan de Zuppeldseweg 2 8181 NH Heerde

Tel. 06 55302578

website: www.hanlammers.nl

e-mail: install.lammers@planet.nl

 

Artikel over mijn werk geschreven door de Italiaanse kunstcriticus Andrea Baffoni.

De wiskundige logica van kunst en natuur, Andrea Baffoni, kunstcriticus, over het werk van Han Lammers,

Perugia 22 juli 2019

Woord vooraf

De natuur toont zich volgens een wetmatige ordening gebruikmakend van de volmaakte werking van de kosmische energie. Deze wetmatigheid in de natuur brengt de mensheid al duizenden jaren tot het maken van keuzes in het organisch leven om alle dingen te rangschikken op een juiste en harmonieuze plek.

De tijd, de seizoenen, de cyclus van het leven, alles maakt deel uit van een universele geometrie voortkomend uit de natuur. Met deze ontdekking van oudsher heeft zich een gevoel van schoonheid ontwikkeld met als doel het bereiken van een evenwicht, een aardse metafoor van een bredere relatie tussen de macro- en microkosmos. Het contactpunt tussen de bewegingen in het universum en het aardse leven, is de wiskunde, een wetenschap waarin de foutmarge beperkt is tot de onmogelijkheid van het bestaan en waarin alles betrekking heeft op het zoeken naar een hogere orde gericht op het bereiken van absolute perfectie. Wiskunde, een wetenschap die is gebaseerd op ongrijpbare en abstracte beginselen, waar schoonheid gerelateerd kan zijn aan een hoger canon waarvan het geheim zowel zit in het volmaakt functioneren van het universum als in de niet aflatende vitaliteit van het kleinste kerndeeltje.

Het werk van Han Lammers laat zich lezen door een wetenschap, de wiskunde. Lammers, een minimalistisch beeldhouwer wiens werk een samenhang aan het licht brengt tussen het principe van de universele orde en de uitdrukkingskracht van de schoonheid als artistieke verschijningsvorm van dit streven.

Kunst, wiskunde en geografie

Het is in de relatie tussen kunst en wiskunde dat we het werk van Lammers moeten analyseren, om te beginnen door het verband te leggen met zijn Nederlandse afkomst als behorend tot een volk voor wie geometrie en constructieve zorgvuldigheid een kenmerkend aspect van het esthetische onderzoek zijn.

In dit verband zij herinnerd aan de fundamentele bijdrage die de Nederlandse kunst heeft geleverd aan het toenmalige onderzoek naar de twintigste eeuw, en in het bijzonder aan de beweging De Stijl, die in 1917 door Theo Van Doesburg en Piet Mondriaan werd opgericht met de publicatie van het gelijknamige tijdschrift en de daaruit voortvloeiende definitie van het Neoplasticisme (Nieuwe Beelding) als een vorm van abstract-geometrische kunst die geheel gebaseerd is op veronderstellingen van ordelijkheid en compositorische balans.

Van Doesburg zelf heeft in een artikel uit 1920 in het Italiaanse tijdschrift “Valori Plastici” met de titel L’arte nuova in Olanda de betekenis van neoplastische kunst als een directe afleiding van de Nederlandse geografische situatie uitgelegd.

De regelmatige geometrische grenzen waarmee het land wordt onderverdeeld, zouden voortvloeien uit specifieke antropologische behoeften die niet alleen verband houden met de directe relatie met het gebied, maar ook met een sociale neiging die gebaseerd is op het principe van orde en evenwicht.

Een situatie die zich in de directe naoorlogse periode artistiek manifesteerde door middel van een absoluut geometrisch abstractionisme dat alle disciplines tussen schilderkunst, beeldhouwkunst en architectuur samenbracht, als antwoord op de behoefte aan strengheid, opgelegd door de nieuwe loop van de geschiedenis, in tegenstelling tot de chaos die door de oorlog werd gegenereerd. Het is niet toevallig dat deze tendens niet het exclusieve recht was van het Nederlandstalig gebied, maar belangrijke precedenten kende in de overheersende en constructivistische stromingen die zich tussen 1915 en 1917 in Rusland ontwikkelden en zich later uitbreidden tot Midden-Europa, waardoor zelfs de meest typisch mediterrane bewegingen zoals het Italiaanse futurisme, er sterk door beïnvloed werden.

Dit samenvallen van geografische oorsprong en artistieke expressiviteit die is gebaseerd op de geometrisch-wiskundige strengheid, komt ook treffend naar voren in de kunst van Han Lammers, die zich manifesteert als directe volger van deze uitingsvorm, met bovendien precieze verwijzingen naar het minimalisme van de jaren ’70, waarvan de nadruk op de vorm hand in hand gaat met het bewust worden van het versterken van de relatie tot de natuur en de omgeving. Lammers’ sculpturen hebben een holistische dimensie waarin de vorm samenvalt met de inhoud die tot uitdrukking komt, en direct verband houdt met de relatie met de natuur. De wiskunde krijgt daardoor het karakter van een essentieel werkinstrument om de raakvlakken tussen de vorm van het werk en de omgeving waarin het werk wordt geplaatst, te doorgronden. Wanneer je de thema’s van de beeldhouwer analyseert, ontdek je de veelzijdigheid van Lammers’ inspiratie. Hoewel hij, zoals gezien, rechtstreeks geïnspireerd wordt door de recente avant-gardistische bewegingen zoals het minimalisme, neoplasticisme, constructivisme en suprematisme, zijn er ook de vele verwijzingen naar een traditie die verder weg in de tijd ligt en die zijn terug te voeren naar de Florentijnse Renaissance.

Kunstenaars zoals Leonardo Da Vinci en Piero Della Francesca, daarbij ondersteund door de studies van Luca Pacioli, maakten kunstwerken op basis van rigide wiskundige principes en volgden op hun beurt een traditie die de theorieën van de gulden snede, die al in de twaalfde eeuw door de Pisaan Leonardo Fibonacci tot uitdrukking werden gebracht, in zich droegen. De beroemde De Divina Proportione (Goddelijke Verhouding), gepubliceerd door Pacioli in 1509 en geïllustreerd door Leonardo, kan in dit verband worden beschouwd als het boek dat de oude en de moderne cultuur verenigt, en het is op deze verbondenheid dat we moeten reflecteren bij het beschouwen van het werk van Lammers van vandaag. De wetenschap uit de renaissance putte op haar beurt weer uit nog oudere teksten zoals de Arabische natuurwetenschappen en de Griekse euclidische meetkunde, zodat eeuwenoude kennis blijft behouden en universele kennis voort bestaat, waardoor geografische grenzen gemakkelijk overwonnen kunnen worden.

Thema’s en het werk

Het is niet moeilijk om de talloze historische bronnen te herkennen als je het werk van Lammers in detail benadert. Neem bijvoorbeeld de reeks werken die zijn geïnspireerd door Pythagoras, dit zijn knoopachtige sculpturen met een oneindige doorlopende ritmiek. Kenmerkend voor deze sculpturen is de nadruk op de 90°-hoek, maar ook het spelen met de logica door het toevoegen van elementen als de Möbiusband en bepaalde uitingen zoals die van eigentijdse kunstenaars als Escher met zijn complexe esthetische en filosofische voorstellingen, en zelfs werk van Salvador Dalì, uit de jaren vijftig van de vorige eeuw. Talrijk zijn ook de historisch artistieke verwijzingen die laten zien dat de kunstenaar zich bewust is van zijn rol, naast de vele formele toepassingen waarmee hij van tijd tot tijd experimenteert. Nog steeds verwijzend naar de traditie van de kunst-wiskundige relatie, zien we de serie gewijd aan de Platonische lichamen, waarin de kunstenaar zijn aandacht richt op de vormen van de tetraëder, octaëder en icosaëder, waaronder ook de meest simpele kubus kan worden gerangschikt. Door hun vorm van dezelfde regelmatige veelhoeken die perfect passen in een bol, zijn deze elementen door Plato beschouwd als corresponderend met de vier elementen: lucht, water, aarde, vuur en dus een afspiegeling van de relatie tussen de aardse wereld en de hemelse sfeer. Ook hier laat het werk van Lammers de eeuwenoude wijsheden uit de vijftiende eeuw zien die door de grote meesters van de Renaissance zijn voortgebracht en aan de basis liggen van al het daarmee samenhangende alchemistische onderzoek. Een traditie die, vooral in Italië nooit is opgehouden te bestaan, zoals blijkt uit de kunstwerken van Lucio Saffaro, in Milaan en Attilio Pierelli in Rome, die in de tweede helft van de twintigste eeuw de voorwaarden van de wiskundige wetmatigheid hebben weten te combineren met de hedendaagse kunsttalen. Op dezelfde manier zet Lammers deze kennis vandaag de dag, in het nieuwe millennium, voort door oude kennis over te dragen naar het digitale tijdperk. Het zink dat hij voor zijn sculpturen gebruikt, geeft een doeltreffende technische invulling aan de samenhang tussen de zuivere vorm en zijn ambachtelijke bestemming, ook hier in relatie met oude tijden daar dit materiaal al eeuwenlang bekend is. De verwijzing naar de minimalistische stijl draagt bij aan een meer diepgaande karakterisering van de werken, vooral wanneer ze in de open lucht worden geplaatst.

De sculpturen staan immers in een omgeving waarin verbinding ontstaat, dankzij de werking van atmosferische invloeden die oxidatieprocessen voeden, waardoor het werk spannende effecten van licht en schaduw krijgt, en zich zo voorbereidt op een proces dat inerte materie omzet in levende materie. Lammers’ wiskundig minimalisme doet daarom beseffen dat kunst niet kan stoppen met het vertellen van het verhaal van het evolutionaire pad van de mensheid. Dit principe is des te belangrijker hoe meer men zich realiseert dat vandaag de dag het menselijk wezen worstelt met zijn elektronisch alter ego en de natuurlijke wereld steeds meer naast de kunstmatige bestaat.

Vertrekkend vanuit de relatie tussen geometrische strengheid en creatieve vrijheid, voegt Lammers’ werk zich uiteindelijk in de landschappelijke omgeving, zich voorbereidend op de verwevenheid tussen kunst, wiskunde en natuur, drie constanten waarin de mens zich beweegt, vaak zonder dat hij er bewust van is. De werken van de Nederlandse kunstenaar helpen ons bewust te worden van deze waarheid door ons te confronteren met de wiskundige logica van het universum, met zijn mechanismen en met zijn meest nauwe relatie met de materie. Het zink waarmee de kunstenaar werkt is een minerale substantie waarin atoommechanismen, volmaakt uitgelijnd volgens een rigide wiskundige logica, het laatste bestanddeel vormen. Deze geneigdheid van de kunstenaar om materie kunstmatig te bewerken, brengt ons in relatie tot deze elementen, en stelt ons in de gelegenheid ons af te vragen hoe de schoonheid van de natuur, waar we ons dagelijks toe aangetrokken voelen, niet meer is dan het resultaat van een volmaakt wiskundig stelsel. Een volmaaktheid waartoe de kunst altijd al heeft geleid en die Lammers’ werk vandaag de dag beweegt naar een nieuw wiskundig minimalisme, waarvan het uiteindelijke doel is om de schoonheid van de natuur om ons heen te versterken.

 

 

Vanuit de nieuwsbrief van zinkproducent Nedzink.

Nieuwsbrief nedzink stukje

 

Dutch Wedding Awards.

AWARD BEELD SINDS 2015

In 2015 heeft de Dutch Wedding Awards een nieuwe huisstijl gekregen waarbij we de keuze hebben gemaakt om ook een nieuwe award te laten ontwerpen wat past bij deze nieuwe uitstraling. Hiervoor zijn we een samenwerking aangegaan met kunstenaar Han Lammers.

Door zijn fascinatie voor zink en koper is Han Lammers een zoektocht begonnen naar de mogelijkheden met deze materialen. Hieruit zijn abstracte ontwerpen ontstaan, maar ook realistisch werk vindt hij een uitdaging om te maken. “Het is steeds weer een verrassing om te ervaren wat je allemaal met deze materialen kunt doen.”

Voor het ontwerp voor de Dutch Wedding Awards heeft Han zich laten inspireren door het nieuwe logo. “De harten van het logo heb ik in het ontwerp van de award terug laten komen. Als materiaal voor het ontwerp heb ik gekozen voor zink, om zijn pure en industriële uitstraling. Door het materiaal te etsen en te borstelen krijgt het een geheel eigen gezicht.
Het driedimensionale effect van de award heb ik gecreëerd door delen van het ontwerp te walsen en tegenovergesteld met elkaar te verbinden. De titelplaatjes zijn geheel in stijl met slagletters in zinken plaatjes geslagen.”

De materiaalkeuze, uitstraling, vorm en authenticiteit maakt het tot een bijzondere Dutch Wedding Award met een eigen identiteit.

 

 

Leave a Reply

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.